Smelten en Zwellen 1 / Melting and Swelling 1

Een van de sporen die ik volg bij het Panta Rei project is de gesteentecyclus, In het kort komt het hier op neer: bergen worden klei, zand en kalk en worden dan weer bergen. In eerste instantie heb ik gewerkt met het sediment wat ik zo dicht mogelijk bij de oorsprong heb verzamelt, de verwerende en eroderende rotsen rondom de bron van de Rijn. Sediment voordat het met de Rijn op transport gaat. De eerste werken zijn geinspireerd op dit gedeelte van de gesteentecyclus. Ik noem deze werken "Smeltende Stenen".

http://oerlandschap.blogspot.nl/ smeltende stenen / melting stones.

Van daaruit ben ik de rivier afgezakt naar de monding. In mijn werk begon de wisselwerking te ontstaan tussen de verschillende materie, gevonden op de diverse plekken langs de rivier.

One of the tracks that I am following in the Panta Rei project is the stone cycle. In short it comes down to this: mountains becoming clay, sand and lime, becoming mountains again. Initially I worked with sediment collected as close to the source as possible. Eroding rocks around the source of the Rhine. Sediment before being transported by the river. The first works are inspired on this first part of the stone cycle and are called "Melting Stones"

http://oerlandschap.blogspot.nl/2015 smeltende stenen / melting stones.

From there I went downstream to the mouth of the river. This was reflected in the artworks I made, as I began including matter sedimented on various parts of the river.

De werken die nu op mijn atelier ontstaan hebben ook binding met het tweede gedeelte van de gesteentecyclus, zand, klei en kalk worden weer steen. Ik noem deze werken "Zwellende stenen". 

Uitgangspunt is, zoals bij al mijn werken, natuurlijke materie die zich volledig heeft moeten aanpassen aan de wensen van de mens. In dit geval begin ik met gipsplaat en vurenhouten latten. Door toevoeging van klei, zand en kalk zwellen de werken. Opvallend is dat het project hierbij los begint te komen van de rivier de Rijn. Ook sediment van andere rivieren wordt gebruikt. De bijbehorende gedachte is dat ook in de gesteentecyclus een vermenging van materie optreed voordat de tweede fase, de groei naar nieuwe bergen, intreed.

The new artworks that take shape now in my studio also include the second part of the stone cycle: sand, clay and lime becoming stone. I call the works "Swelling Stones".
Starting point, as in all my works, is natural matter fully adapted to the needs of mankind. In this case gypsum board and pine-wooden slats. By adding clay, sand and lime the works 'swell'. Salient is that in this stage the project is separating from the river Rhine. Also sediment from other rivers is used. The accessory thought is that in the stone cycle a mix of matter will also take place before the second stage, the growing of new mountains. 

Zwellende Steen 1 / Swelling Stone 1. 40-50cm.

Zwellende Steen 2 / Swelling Stone 2. 40-50cm.

Zwellende Steen 3 / Swelling Stone 3. 45-50cm.

Zwellende Steen 4 / Swelling Stone 4. 45-50cm.

Terug naar de Bron / Back to the source

Een jaar na het begin van het Panta Rei project ben ik weer terug bij de bron van de Rijn, het Tomameer in Zwitserland. Na de intensieve werkperiode die ik hier vorig jaar heb gehad voelt het vertrouwd om weer terug te zijn. De omstandigheden zijn echter totaal anders. Vorig jaar maakte de weersomstandigheden het gebied toegankelijk ondanks het rauwe karakter van de omgeving. Deze keer is dat anders. Wind en regen begeleiden me bij de tocht naar de hut. Dit was de volgende dag niet anders toen ik op zoek ging naar de objecten die ik vorig jaar tussen de rotsen heb achter gelaten.

http://oerlandschap.blogspot.nl/2014_10_01_

Ik had geen enkele verwachting hier iets van terug te vinden. Een metershoge sneeuwlaag met alle bijbehorende krachten zou bij het smelten hier wel raad mee weten, was mijn verwachting.

Groot was dan ook mijn verbazing toen ik mij oprichtte na een droge plek voor mijn rugzak te hebben gezocht. Het eerste waar ik namelijk tegenaan keek was één van de objecten, en deze lag niet meer op de plek waar ik hem had achter gelaten. Een verdere zoektocht leverde nog een object op. Deze lag nog wel op de plek waar ik hem had achtergelaten. Van de andere twee restte alleen nog het kaartje. De objecten waren verdwenen.Omdat het steeds harder begon te regenen besloot ik om later terug te komen om alles te fotograferen en de objecten op te halen. 

A year after the start of the Panta Rei project I am back at the source of the Rhine, lake Toma in Switzerland. After the intense working period that I had here last year it feels familiar being back. This time the circumstances are completely different. Last year the weather conditions made the area accessible in spite of it's inhospitable nature. This time it's different. Wind and rain accompanied me on my walk to the hut. This was no different the next day when I went out looking for the objects that I left behind last year.

http://oerlandschap.blogspot.nl/2014_10_01

I did not honestly expect to find any of them back, as I expected them to get carried away by the molten water of a high wall of snow that would form during the winter. But, once I raised to my feet after finding a dry place to lay down my backpack, I immediately stood face to face with one of my left-behind objects. Remarkably, it no longer stood in the same place where I left it. A further search yielded me one other object; this one did still stand where I had left it. Of the last two only the card remained, and the objects had disappeared. Because the rain and the wind became stronger I decided to come back later to retrieve the objects and take pictures.

Dit verliep toch wat anders. Regen werd veel regen, wind werd veel wind, werd storm en uiteindelijk een orkaan. En toen de volgende dag de wind weer afnam, werd de regen sneeuw. Geheel in lijn met het karakter van het Panta Rei project kon elk voorbedacht plan in de prullenbak. Stilstand is wat de stroom mij bracht. Meditatie en contemplatie in plaats van actie en productie.

Things went differently than expected. A bit of rain turned into a lot of rain. The wind grew in strength, and eventually became a storm which eventually became a hurricane. The next day, when the wind reduced, rain became snow. Fully in line with the character of the Panta Rei project every premeditated plan did not work. Stagnation is what the flow gave me. Meditation and contemplation instead of action and production.

Later, toen de weersomstandigheden het toelieten ben ik naar de objecten gegaan om dit deel van het project af te ronden. Ik vroeg mij af of de orkaan het losliggende object had laten liggen of had meegenomen? Ik vond het object terug, maar wel weer in een andere positie. Volop in beweging dus, als ik hem niet meeneem gaat hij ook op reis!

Later, when the weather allowed it, I went back to retrieve the objects and finish this part of the project. I was wondering if the hurricane had left the untied object or  taken it? I found it back, again in another position. Things are on the move now... If I don't take it, it will travel on it's own!

 De tweede Bron / The second source.

De tweede bronrivier van de Rijn, de Hinterrhein, ontspringt een stuk zuidelijker uit de Paradiesgletsjer. Het landschap wat de rivier hier gevormd heeft is totaal anders dan bij het Tomameer. De vallei is smal en stijl en maakt hiermee het gebied bij de bron moeilijk toegankelijk. Ik was blij dat ik voor deze tocht naar de berghut werd getrakteerd op de eerste zonnige dag.

The second source river from the Rhine, the Hinterrhein, springs out of the Paradies glacier. The landscape shaped by the river is totally different from that at lake Toma. The valley is narrow and steep, making the source hard to reach. I was glad that I was treated with the first sunny day to make the trip to the mountain hut.

De eerste zonnige dag bleek gelijk ook de laatste te zijn. De volgende dag toen ik verder trok naar de bron was het grijs, grauw en miezerig. Dit versterkte de sfeer van de vallei waar ik introk, Ursprung genoemd. Dit gebied voelde ongenaakbaar en compromisloos. Hier heb je als mens niets te vertellen. Ook geen gebied waar je zomaar inloopt en wat werken maakt. Alles wat ik voorbereid had bleek nietig en zou afbreuk doen aan de immense krachten die hier spelen. Eenmaal tot deze conclusie gekomen kreeg ik ruimte om de vallei verder te verkennen. Ik bleef echter tegen grenzen aanlopen. Meerdere malen heb ik op punten gestaan waar keuzes gemaakt moesten worden. Moet deze grens gepasseerd worden? Welk risico loop ik hier en is dit het waard? Kan ik het aan? Voegt het iets toe aan het project?

This first sunny day appeared to be the last one. The next day when moving further towards the source the weather was gray and drizzling. This emphasized the atmosphere of the valley I entered called Ursprung. This area is uncompromising. As a human being you are nothing here. Also no area to walk in and casually start making some works. Everything I had prepared was tiny and detracted from the immense forces present here. Once I came to that conclusion, it gave me an incentive to further explore the valley. I kept being confronted by my own limitations. Several times I was at a point where I had to make a choice to keep going or not. Is it worth it? Can I handle it? Does it add to the project?

Uiteindelijk gaven de bergen de antwoorden en leidden mij naar een klein stroompje wat uit de rotsen kwam onder de gletsjer. Dichter bij de bron ging ik onder deze omstandigheden niet komen.

Eventually the mountains gave all the answers and this led me to a tiny stream coming from the rocks. This was my final frontier for now. Still under the glacier but far enough. I'm not getting any closer under these circumstances. 

Hier vandaan ben ik de beginnende rivier gaan volgen langs prachtige "smeltende stenen" en ijskappen om uit te komen in een immense puinstroom. Hier ben ik doorheen getrokken en uiteindelijk weer terug naar de hut gegaan. Klaar dacht ik, weer tijd om naar huis te gaan.

I started following this newborn river passing in between beautiful "Melting stones" and ice caps to end up in an immense debris river. Trekking through this debris and eventually back to the hut. Ready! Time to go home.

Echter, het idee om terug naar huis te gaan was leuk bedacht maar de natuur dacht hier anders over. Had ik de vorige week al flink wat sneeuw meegemaakt, dat was nog niets in vergelijking met wat me nu te wachten stond. De volgende dag kon ik geen kant op en bestonden mijn activiteiten voornamelijk uit sneeuwruimen, hout hakken en uit het raam kijken. De dag erna prachtig weer in een magisch landschap maar ik kon nog steeds geen kant op vanwege lawinegevaar. Op dag drie eindelijk naar beneden, Om het lawinegevaar zoveel mogelijk te omzeilen moest ik vroeg in de ochtend bij het eerste licht over de bevroren sneeuw naar beneden lopen. Eindelijk terug naar huis! De reis gaat verder op het atelier.

The idea of going home was a nice fantasy, but nature decided otherwise. If I had encounter quite some snow last week, it was peanuts compared to what was awaiting me this time. The next day I could not go anywhere. My activities consist of clearing snow, chopping wood and looking out of the window. The day after was beautiful in a magical landscape but again I could not go anywhere due to avalanche risk. On day three I could finally go down, early in the morning over the frozen snow. Back home! The trip continues in my studio!

De oogst van Millingen / Harvest in Millingen

In de maand mei kreeg ik de kans om 11 dagen in de telpost van Millingen te werken en exposeren. De telpost ligt precies op het punt waar de Rijn zich splitst in de Waal en het Pannersch kanaal wat uiteindelijk weer als Rijn bij Katwijk in zee stroomt. Dit is ook het punt waar de rivierdelta begint. Tot hier heeft de Rijn min of meer zijn natuurlijke loop. Vanaf dit punt begint de eeuwig durende strijd van waar het water heen wil en waar de mens het niet wil hebben.

In the month of may I was given the opportunity to work and exhibit in the watchpost in Millingen. The watchpost is right at the point where the Rhine is split into the Waal and the Pannersch channel, the latter of which eventually becomes the Rhine that meets the sea at Katwijk. This is also the starting point of the river delta. Up to this point the river follows its natural course. From this point onwards the eternal struggle between man and water begins.

De telpost heeft de uitstraling van een onneembare vesting. De praktijk is echter anders, als kunstenaar ben je hier zeer welkom. Ook de werken die inmiddels ontstaan zijn in het Panta Rei project vonden op een natuurlijke wijze hun plek. De doeken ontstaan rondom de bron van de Rijn vonden hun plek buiten, aan de wilgentenen. Blootgesteld aan weer en wind, zoals op de plek waar ze ontstaan zijn. De "smeltende stenen" kwamen terecht in het trapgat. Boven in heel mooi daglicht hingen de "Bronnen" met een ereplek voor de laatste "Bron" in de uitkijkruimte. 

The Watchpost has the appearance of a stark and impenetrable fortress. Reality is different: artists are very welcome here. Here, the works that had already been materialized in the Panta Rei project were also able to find a natural place for themselves. The cloths made at the source of the Rhine found their place outside, exposed to the elements as at the place where they were made. The "Melting Stones" ended up in the stairwell of the building. Upstairs in beautiful daylight was the place for the "Sources" with a place of honor for the last "Source" in the panoramic room.

Een langdurig verblijf in de telpost is een vervreemdende ervaring. Je hebt er een 180 graden panoramaview met een totaaloverzicht over de rivier. Een continu komen en gaan van schepen met alle bijbehorende activiteiten. Doordat je er van boven naar kijkt en je er niets van hoort wordt het uitzicht na verloop van tijd abstract en rustgevend. Het gaat maar door maar komt niet meer binnen. En de rivier, die stroomt maar door.

My prolonged stay at the watchpost is an alienating experience. There is an 180 degree panoramic view that grants me a total overview of the river, and the continuous coming and going of ships with all the associated activities. Looking from above, not hearing anything, the view eventually becomes abstract and soothing. It goes on and on, but soon it no longer intrudes into my inner space. And the river, it just flows on and on.

Het werkproces / The working process.

Mijn tijdelijke atelier /My tempory studio

De kern van het Panta Rei project is het loslaten van de controle en het meebewegen met de stroom.

In de voorbereiding van mijn werkperiode in de telpost kon ik het echter niet nalaten om van te voren enige zekerheden in te bouwen. Tijdens een bezoekdag in februari ben ik al plekken gaan zoeken voor mijn basismaterialen zand, klei en grind. Tegenover de telpost is een steenfabriek. De romanticus in mij zag daar al een oude kleiput waar de oude kleilagen voor het oprapen liggen.

De praktijk bleek anders. De kleiput was daar maar alle materialen worden aangevoerd en in de put gemengd tot de best handelbare substantie. Ook voor zand en grind had ik een mooie plek gevonden. Toen ik dit op wilde halen bleek dit onbereikbaar omdat het waterpeil van de rivier veel hoger was.

Mooi om te merken dat de omstandigheden me dan ook dwingen om de controle los te laten en de stroom te gaan volgen.

The essence of the Panta Rei project is to let go of control and move with the flow. Yet during my preparations for my stay here I could not resist to contrive some certainties. When I visited the spot in advance in February I already went looking for spots to find my basic materials sand, clay and gravel. On the other side of the river I found a stone mill. The romanticist in me already saw a clay pit there with old clay layers up for grabs. The reality was different. The clay lit was there but al the materials were brought in and mixed with other materials to create the best manageable substance. I also found spots to pick up beautiful sand and gravel, but when I needed these deposits these during my stay they were unreachable due to high water. The circumstances seemingly forced me to let go of control and go with the flow.

Bij het maken van de Oerlandschappen ga ik vaak uit van natuurlijke materie die volledig is aangepast aan het gemak van de mens. Al werkend zoek ik de zuiverheid waarbij de gebruikte materie ook steeds meer gezien wordt voor wat het is. Ik noem het maken van de Oerlandschappen wel eens gekscherend een reis van de Gamma naar God. Bij het Panta rei project zijn de materialen waar ik mee startte tot nu toe vurenhouten latjes, MDF en gipsplaat. Dit heb ik meegenomen naar Millingen. Wat mij hier in de omgeving echter het meeste aansprak waren de wilgentenen. Die groeien hier overal. Daarnaast sluit het ook aan bij mijn werk op de vorige locatie in Katwijk waar ik ze ook al tegenkwam voor het onderhoud van de dijken.

http://oerlandschap.blogspot.nl/2015/04/de-andere-kant-van-de-stroom-other-side.html

Aan het begin van het creatieve proces vond er al een verschuiving plaats in het gebruik van de meegenomen materialen naar de lokaal geoogste wilgentenen. Deze trend werd gedurende de week voortgezet. Het eerste werk is rijk aan variatie met gebruik van meerder zand, klei en grindsoorten. Bij het laatste werk is alleen de wilgenteen en klei overgebleven.

The starting point when making my primal landscapes is often a natural matter fully adapted to the convenience of man. During the work process I search for a state of purity in which the matter begins to resemble its natural state. Jokingly I like to compare the creation of my Primal landscapes to a trip from the Gamma (a lumberyard) to God. In the Panta Rei project thus far the starting materials were white wood, MDF and plasterboard. I took these with me to Millingen. The materials that inspired me the most in these surroundings were willow branches. These grow everywhere in this environment. Willow branches also form a connection to my previous working location in Katwijk, where they were used for dike maintenance. 

http://oerlandschap.blogspot.nl/2015/04/other-side.html

At the start of the creative process my interest rapidly shifted from the materials that I brought with me to the locally harvested willow branches. This tendency continued on during the rest of the week. The first work was rich in variety in sand, clay and gravel. In the last work only willow branch and clay remained.

De eindpresentatie.

formaat 150-60cm

Het eerste werk gemaakt in Zwitserland met het laatste werk gemaakt in Millingen.