De Stroom en de Schaduw / The Flow and the Shadow.

Door de jaren heen heb ik mijn werk altijd in series opgedeeld. Series als Boswerk, Leileven en Big Chief is Lief. Tijdens elke fase van het Panta Rei project blijkt dat er een duidelijke relatie is tussen nieuw ontstane werken met eerder gemaakt werk. Steeds meer ga ik de samenhang tussen alle ontstane werken zien en deze als één geheel ervaren.

Bij mijn allerlaatste werk is de relatie met het verleden helemaal duidelijk zichtbaar. In 2006 heb ik een serie vierkante Oerlandschappen gemaakt. Bij twee werken ging ik in de opbouw van het frame al zo ver, dat ik op dat moment nog niet in staat was om deze tot een einde te brengen. Hierdoor belanden de twee werken in een begin stadium op de plank. Bij het maken van de serie Boswerk in 2011 kwamen ze weer tevoorschijn waarna uit een van de twee deze "Boom" groeide.

Through the years I divided my work in series like Forrest works, Slate live and Big Chief is lief. During every phase of the Panta Rei project a clear relation occurred between recent and older works. More and more I start to see the interconnection and experience the unity.

In my latest work the relation with the past is clearly visible. In 2006 I made a number of square Primeval Landscapes. With two works I already put so much effort in creating the frame, that at that time I was not yet able to complete them. They went in stock in a premature state. While making the series "Forrest works" they surfaced again. One of the two grew into the "Tree" below.

Boom 5. 120-120cm 2011 / Tree 5 120-120cm. 2011.

De tweede groeide een stuk verder maar bleef uiteindelijk steken. Ik vermoed dat dit te maken heeft met materie gevoeligheid. Ik liep vast bij het gebruik van kalksteen. Dit jaar kon ik pas verder door de omgang met kalk die ik mezelf in het Panta Rei project heb aangeleerd. Uiteindelijk is hij doorgegroeid naar "De Stroom en zijn Schaduw".

The second one grew but eventually stuck. I suspect this has to do with my sensitivity for the matter. I seized when using lime. This year I could continue with a way of working with lime I learned in the Panta Rei project. Eventually it grew into "The flow and the Shadow"

Achterkant / Backside

Stadium 2011 / Stage 2011

De Stroom en de Schaduw / The Flow and the Shadow. 120-120cm. 2016

                                                                                                             Groeiende Grotten / Growing Caves.

In het Oerlandschap is mijn omgang met de materie letterlijk. Het zand, de klei en alle andere materie is wat het is en staat niet symbool voor iets anders. Ook de elementen aarde, water, lucht en vuur kunnen zich letterlijk manifesteren. Dit letterlijke element zit ook in de titels, in dit geval de Groeiende Grotten. Met enige regelmaat belande ik op diverse plekken in grotten. De meegenomen materie was de basis waaruit deze werken groeiden. "Groeiende Grotten" was voor mij dan ook een logische naam voor deze werken. 

In the Primeval Landscape I treat the matter literal. The sand, the clay and all other matter is what it is and is not a symbol for something else. Also the elements earth, water, fire and air can manifest themselves literal. This literal element is also present in the titles, in this case the "Growing Caves". With some regularity I ended up in caves. The matter I brought from these places was the foundation for the growth of these works. "Growing Caves" for me was a logical name.

Groeiende Grot 1 / Growing Cave 1. 100-100cm

Groeiende Grot 2 / Growing Cave 2. 100-100cm.

Groeiende Grot 3 / Growing Cave 3. 100-100cm.

Groeiende Grot 4 / Growing Cave 4. 100-100cm. 

                                                                                                                                                                    Ook bij de 'Groeiende Grotten' bleek weer een duidelijke relatie te zijn met een eerdere periode. Deze keer gaat het terug naar het allereerste begin. Rond 1995 wist ik wel dat ik kunst moest maken. Ik had echter nog geen idee hoe en zeker niet waarom. Dit kreeg voor het eerst richting na het lezen van de "Allegorie van de Grot" van Plato. De wereld ervaren zoals het is, los van mening en emoties. Hieronder een link naar een animatie waarin dit duidelijk gemaakt wordt.

De allegorie van de grot van Plato.

With the "Growing Caves" there is also a clear connection with earlier times. This time it goes all the way back to the beginning. Around 1995 I knew I had to make art but had no idea how and why. My first clue I got from reading Plato's "The allegory of the cave". Experiencing the world as it is, free from opinion and emotion. Below you find a link to an animation clarifying this.

https://www.youtube.com/watch?v=un-t0f0IFfo

De kleur van Wortels / The color of Roots.

Experiment met vuur en aarde / Experiment with fire and earth

In mijn vorige bericht ben ik ingegaan op de invloed van de gesteentecyclus op de kunswerken die ontstaan zijn in het Panta Rei project.  In de gesteentecyclus transformeren bergen in klei, zand en kalk om uiteindelijk weer nieuwe bergen te worden. Ik heb dit verwerkt in Smeltende en Zwellende stenen. Een belangrijke fase in de gesteentecyclus heb ik niet kunnen verwerken. Voordat de nieuwe bergen ontstaan is de materie onderhevig aan enorme fysieke en thermische krachten. Drukken en temperaturen door mij niet voor te stellen en zeker niet te simuleren. Het fenomeen van vuur in de aarde liet me echter niet los waardoor een experiment onvermijdelijk werd. In een gat in de aarde heb ik een vuur gestookt waarin ik een aantal "Zwellende Stenen" heb gelegd. Vier "Stenen" had ik een jaar geleden al gemaakt. Daarna heb ik nog twee verse "Stenen" gemaakt. Het gat in de aarde heb ik weer afgedekt en de "Stenen" een tijdje laten rusten. Een paar weken later heb ik ze opgegraven. Twee "Stenen" waren helemaal verpulverd. Vier heb ik nog als brokstuk terug gevonden, maar ze wekten niet de indruk het nog lang vol te houden. Dit is duidelijk geen goede habitat voor "Zwellende Stenen". Dit is meer het gebied van wortels om samen met stammen de verbinding tussen lucht en aarde te bewerkstelligen.

In my latest post I wrote about the influence of the stone cycle on the artworks that took shape in the Panta Rei project. In the stone cycle mountains transform into clay, sand and lime, eventually to become  mountains again. I processed this in Melting and Swelling Stones. An important stage in the stone cycle is missing in my work. Before becoming new mountains again, the matter is subjected to immense physical and thermal forces. Forces so huge that they are impossible for me to imagine and certainly impossible for me to simulate. But the phenomenon of fire in the earth inspired me which made an experiment inevitable. I made a hole in the earth in which I kindled a fire. I positioned 6 Swelling Stones in the fire.  4 "Stones" I already made a year ago. On top of that I made 2 fresh "Stones". When the fire died I covered the hole again. A few weeks later I dug them up. Two "Stones" where already pulverized. The other four I found back in a worn condition. They did not give the impression that they would last much longer in the earth. This clearly is not the right habitat for "Swelling Stones". This is the habitat for Roots. Together with stems they make the connection between earth and air.

Wortels in het Oerlandschap / Roots in the Primeval landscape.

Wortels hebben altijd een prominente plek in het Oerlandschap gehad. In het begin van mijn ontwikkeling als kunstenaar had ik een moestuin. Het wroeten met mijn handen in de aarde en het maken van mijn kunst ging gelijk op. In een van mijn eerste werken waar de natuurmaterie een rol speelt, verschenen de wortels van de aarbeienplant als beeldend element.

Roots always had a prominent place in my Primeval Landscapes. At the start of my growth as an artist, I also had a vegetable garden. Working with my hands in the soil and shaping my artworks with my hands went hand in hand. In the first artworks that contained natural matter, the roots of a strawberry plant appeared as a visual element.

De Oerknal / The Big Bang. 2001. 95-165cm

Detail

Detail

Het werken op het land en het werken aan mijn Oerlandschappen raakte steeds meer met elkaar verweven. Op mijn atelier begon ik te werken met vezelhennep. Vanuit de behoefte om de materie naar de bron te herleiden ben ik dit zelf gaan verbouwen. De oogst is in de jaren daarna regelmatig in de Oerlandschappen verschenen met als hoogtepunt de serie Roots in 2006.

De hele hennepplant word gebruikt waarbij de wortels vaak aan de bovenkant van het werk terecht komen. Hiermee onderstreep ik het belang van het naar boven krijgen van je wortels. De wortels waarmee je verbonden bent met de aarde.

Working the land and working on my Primeval Landscapes began to intertwine more and more over time. In my studio I started working with hemp fiber. From the need to reduce the matter to it's source, I started growing the fiber hemp myself. The harvest appeared in the Primeval Landscapes on a regular base and highlighted in the series Roots in 2006.

The whole hemp plant was used. Often the roots ended up on the top side of the artwork. Hereby I underline the need to surface your own roots. The Roots that connect you to the earth.

United Roots 2. 70-80cm.

Roots United 1. 75-125cm.

Roots United 2. 75-140cm

United Roots 1. 60-85cm.

De kleur van Wortels / The color of Roots.

Na ruim een jaar lang alleen met zand, kalk en klei gewerkt te hebben begon ik behoefte aan kleur te krijgen. Zomaar wat pigment pakken werkt niet voor mij. Er moet een verbinding zijn met het innerlijke proces waar ik mee bezig ben. Deze verbinding kwam tot stand bij een bezoek aan de biologische kwekerij van Han Janson. Het gesprek ging over natuurlijke verfstoffen. Mijn interesse werd voornamelijk gewekt door kleurende wortels als meekrap, indigo en geelwortel. Een paar weken later stonden ze in de grond. De eerste oogst kunnen we pas over twee jaar verwachten. Gelukkig hoefde ik hier niet op te wachten. Een zoektocht door mijn atelier leverde een zak meekrap op. Deze komt uit een atelier erfenis van een bevriende kunstenares. Ook had ik nog een pot met brokken geelwortel (Kurkuma, kunjit). Deze kwamen uit de opheffings uitverkoop van een lokale kruidenwinkel.
After only working with sand, lime and clay for more than a year, I started to feel the need for color. Just grabbing some pigments does not work for me. There has to be a connection with my inner process.  This connection worked out when visiting the organic farm of Han Janson. We discussed natural dyes. My interest went mainly to coloring roots like madder, indigo and turmeric. A few weeks later they were planted. The first harvest could be expected two years later. Luckily I did not have to wait that long. Searching my studio I found a bag with madder which came from a studio legacy from an artist friend. I also had a pot with turmeric lumps which came from a clearance sale of a local herb shop. 

Smeltende Stenen 5. 64x35cm

Detail

Smeltende Stenen 6. 52-52cm

Detail

Smelten en Zwellen 1 / Melting and Swelling 1

Een van de sporen die ik volg bij het Panta Rei project is de gesteentecyclus, In het kort komt het hier op neer: bergen worden klei, zand en kalk en worden dan weer bergen. In eerste instantie heb ik gewerkt met het sediment wat ik zo dicht mogelijk bij de oorsprong heb verzamelt, de verwerende en eroderende rotsen rondom de bron van de Rijn. Sediment voordat het met de Rijn op transport gaat. De eerste werken zijn geinspireerd op dit gedeelte van de gesteentecyclus. Ik noem deze werken "Smeltende Stenen".

http://oerlandschap.blogspot.nl/ smeltende stenen / melting stones.

Van daaruit ben ik de rivier afgezakt naar de monding. In mijn werk begon de wisselwerking te ontstaan tussen de verschillende materie, gevonden op de diverse plekken langs de rivier.

One of the tracks that I am following in the Panta Rei project is the stone cycle. In short it comes down to this: mountains becoming clay, sand and lime, becoming mountains again. Initially I worked with sediment collected as close to the source as possible. Eroding rocks around the source of the Rhine. Sediment before being transported by the river. The first works are inspired on this first part of the stone cycle and are called "Melting Stones"

http://oerlandschap.blogspot.nl/2015 smeltende stenen / melting stones.

From there I went downstream to the mouth of the river. This was reflected in the artworks I made, as I began including matter sedimented on various parts of the river.

De werken die nu op mijn atelier ontstaan hebben ook binding met het tweede gedeelte van de gesteentecyclus, zand, klei en kalk worden weer steen. Ik noem deze werken "Zwellende stenen". 

Uitgangspunt is, zoals bij al mijn werken, natuurlijke materie die zich volledig heeft moeten aanpassen aan de wensen van de mens. In dit geval begin ik met gipsplaat en vurenhouten latten. Door toevoeging van klei, zand en kalk zwellen de werken. Opvallend is dat het project hierbij los begint te komen van de rivier de Rijn. Ook sediment van andere rivieren wordt gebruikt. De bijbehorende gedachte is dat ook in de gesteentecyclus een vermenging van materie optreed voordat de tweede fase, de groei naar nieuwe bergen, intreed.

The new artworks that take shape now in my studio also include the second part of the stone cycle: sand, clay and lime becoming stone. I call the works "Swelling Stones".
Starting point, as in all my works, is natural matter fully adapted to the needs of mankind. In this case gypsum board and pine-wooden slats. By adding clay, sand and lime the works 'swell'. Salient is that in this stage the project is separating from the river Rhine. Also sediment from other rivers is used. The accessory thought is that in the stone cycle a mix of matter will also take place before the second stage, the growing of new mountains. 

Zwellende Steen 1 / Swelling Stone 1. 40-50cm.

Zwellende Steen 2 / Swelling Stone 2. 40-50cm.

Zwellende Steen 3 / Swelling Stone 3. 45-50cm.

Zwellende Steen 4 / Swelling Stone 4. 45-50cm.

Terug naar de Bron / Back to the source

Een jaar na het begin van het Panta Rei project ben ik weer terug bij de bron van de Rijn, het Tomameer in Zwitserland. Na de intensieve werkperiode die ik hier vorig jaar heb gehad voelt het vertrouwd om weer terug te zijn. De omstandigheden zijn echter totaal anders. Vorig jaar maakte de weersomstandigheden het gebied toegankelijk ondanks het rauwe karakter van de omgeving. Deze keer is dat anders. Wind en regen begeleiden me bij de tocht naar de hut. Dit was de volgende dag niet anders toen ik op zoek ging naar de objecten die ik vorig jaar tussen de rotsen heb achter gelaten.

http://oerlandschap.blogspot.nl/2014_10_01_

Ik had geen enkele verwachting hier iets van terug te vinden. Een metershoge sneeuwlaag met alle bijbehorende krachten zou bij het smelten hier wel raad mee weten, was mijn verwachting.

Groot was dan ook mijn verbazing toen ik mij oprichtte na een droge plek voor mijn rugzak te hebben gezocht. Het eerste waar ik namelijk tegenaan keek was één van de objecten, en deze lag niet meer op de plek waar ik hem had achter gelaten. Een verdere zoektocht leverde nog een object op. Deze lag nog wel op de plek waar ik hem had achtergelaten. Van de andere twee restte alleen nog het kaartje. De objecten waren verdwenen.Omdat het steeds harder begon te regenen besloot ik om later terug te komen om alles te fotograferen en de objecten op te halen. 

A year after the start of the Panta Rei project I am back at the source of the Rhine, lake Toma in Switzerland. After the intense working period that I had here last year it feels familiar being back. This time the circumstances are completely different. Last year the weather conditions made the area accessible in spite of it's inhospitable nature. This time it's different. Wind and rain accompanied me on my walk to the hut. This was no different the next day when I went out looking for the objects that I left behind last year.

http://oerlandschap.blogspot.nl/2014_10_01

I did not honestly expect to find any of them back, as I expected them to get carried away by the molten water of a high wall of snow that would form during the winter. But, once I raised to my feet after finding a dry place to lay down my backpack, I immediately stood face to face with one of my left-behind objects. Remarkably, it no longer stood in the same place where I left it. A further search yielded me one other object; this one did still stand where I had left it. Of the last two only the card remained, and the objects had disappeared. Because the rain and the wind became stronger I decided to come back later to retrieve the objects and take pictures.

Dit verliep toch wat anders. Regen werd veel regen, wind werd veel wind, werd storm en uiteindelijk een orkaan. En toen de volgende dag de wind weer afnam, werd de regen sneeuw. Geheel in lijn met het karakter van het Panta Rei project kon elk voorbedacht plan in de prullenbak. Stilstand is wat de stroom mij bracht. Meditatie en contemplatie in plaats van actie en productie.

Things went differently than expected. A bit of rain turned into a lot of rain. The wind grew in strength, and eventually became a storm which eventually became a hurricane. The next day, when the wind reduced, rain became snow. Fully in line with the character of the Panta Rei project every premeditated plan did not work. Stagnation is what the flow gave me. Meditation and contemplation instead of action and production.

Later, toen de weersomstandigheden het toelieten ben ik naar de objecten gegaan om dit deel van het project af te ronden. Ik vroeg mij af of de orkaan het losliggende object had laten liggen of had meegenomen? Ik vond het object terug, maar wel weer in een andere positie. Volop in beweging dus, als ik hem niet meeneem gaat hij ook op reis!

Later, when the weather allowed it, I went back to retrieve the objects and finish this part of the project. I was wondering if the hurricane had left the untied object or  taken it? I found it back, again in another position. Things are on the move now... If I don't take it, it will travel on it's own!

 De tweede Bron / The second source.

De tweede bronrivier van de Rijn, de Hinterrhein, ontspringt een stuk zuidelijker uit de Paradiesgletsjer. Het landschap wat de rivier hier gevormd heeft is totaal anders dan bij het Tomameer. De vallei is smal en stijl en maakt hiermee het gebied bij de bron moeilijk toegankelijk. Ik was blij dat ik voor deze tocht naar de berghut werd getrakteerd op de eerste zonnige dag.

The second source river from the Rhine, the Hinterrhein, springs out of the Paradies glacier. The landscape shaped by the river is totally different from that at lake Toma. The valley is narrow and steep, making the source hard to reach. I was glad that I was treated with the first sunny day to make the trip to the mountain hut.

De eerste zonnige dag bleek gelijk ook de laatste te zijn. De volgende dag toen ik verder trok naar de bron was het grijs, grauw en miezerig. Dit versterkte de sfeer van de vallei waar ik introk, Ursprung genoemd. Dit gebied voelde ongenaakbaar en compromisloos. Hier heb je als mens niets te vertellen. Ook geen gebied waar je zomaar inloopt en wat werken maakt. Alles wat ik voorbereid had bleek nietig en zou afbreuk doen aan de immense krachten die hier spelen. Eenmaal tot deze conclusie gekomen kreeg ik ruimte om de vallei verder te verkennen. Ik bleef echter tegen grenzen aanlopen. Meerdere malen heb ik op punten gestaan waar keuzes gemaakt moesten worden. Moet deze grens gepasseerd worden? Welk risico loop ik hier en is dit het waard? Kan ik het aan? Voegt het iets toe aan het project?

This first sunny day appeared to be the last one. The next day when moving further towards the source the weather was gray and drizzling. This emphasized the atmosphere of the valley I entered called Ursprung. This area is uncompromising. As a human being you are nothing here. Also no area to walk in and casually start making some works. Everything I had prepared was tiny and detracted from the immense forces present here. Once I came to that conclusion, it gave me an incentive to further explore the valley. I kept being confronted by my own limitations. Several times I was at a point where I had to make a choice to keep going or not. Is it worth it? Can I handle it? Does it add to the project?

Uiteindelijk gaven de bergen de antwoorden en leidden mij naar een klein stroompje wat uit de rotsen kwam onder de gletsjer. Dichter bij de bron ging ik onder deze omstandigheden niet komen.

Eventually the mountains gave all the answers and this led me to a tiny stream coming from the rocks. This was my final frontier for now. Still under the glacier but far enough. I'm not getting any closer under these circumstances. 

Hier vandaan ben ik de beginnende rivier gaan volgen langs prachtige "smeltende stenen" en ijskappen om uit te komen in een immense puinstroom. Hier ben ik doorheen getrokken en uiteindelijk weer terug naar de hut gegaan. Klaar dacht ik, weer tijd om naar huis te gaan.

I started following this newborn river passing in between beautiful "Melting stones" and ice caps to end up in an immense debris river. Trekking through this debris and eventually back to the hut. Ready! Time to go home.

Echter, het idee om terug naar huis te gaan was leuk bedacht maar de natuur dacht hier anders over. Had ik de vorige week al flink wat sneeuw meegemaakt, dat was nog niets in vergelijking met wat me nu te wachten stond. De volgende dag kon ik geen kant op en bestonden mijn activiteiten voornamelijk uit sneeuwruimen, hout hakken en uit het raam kijken. De dag erna prachtig weer in een magisch landschap maar ik kon nog steeds geen kant op vanwege lawinegevaar. Op dag drie eindelijk naar beneden, Om het lawinegevaar zoveel mogelijk te omzeilen moest ik vroeg in de ochtend bij het eerste licht over de bevroren sneeuw naar beneden lopen. Eindelijk terug naar huis! De reis gaat verder op het atelier.

The idea of going home was a nice fantasy, but nature decided otherwise. If I had encounter quite some snow last week, it was peanuts compared to what was awaiting me this time. The next day I could not go anywhere. My activities consist of clearing snow, chopping wood and looking out of the window. The day after was beautiful in a magical landscape but again I could not go anywhere due to avalanche risk. On day three I could finally go down, early in the morning over the frozen snow. Back home! The trip continues in my studio!